ทำไมต้องยกโพรงไซนัสก่อนทำรากฟันเทียม?
การทำรากฟันเทียมในตำแหน่ง ฟันกรามบนด้านหลัง ไม่ได้พิจารณาแค่ความแข็งแรงของกระดูกเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงถึง “โพรงไซนัส” ซึ่งอยู่ใกล้บริเวณดังกล่าวมาก หากกระดูกไม่เพียงพอ อาจจำเป็นต้องทำหัตถการที่เรียกว่า การยกโพรงไซนัส (Sinus Lift) ก่อนจึงจะสามารถใส่รากฟันเทียมได้อย่างปลอดภัย
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า
- โพรงไซนัสคืออะไร
- ทำหน้าที่อะไร
และทำไมบางคนต้องยกไซนัสก่อนใส่รากฟันเทียม
โพรงไซนัส คืออะไร?
โพรงไซนัส (Maxillary Sinus) คือ โพรงอากาศขนาดใหญ่ภายในกระดูกขากรรไกรบน อยู่บริเวณเหนือรากฟันกรามบนทั้งสองข้างของใบหน้า เชื่อมต่อกับโพรงจมูก
ผนังด้านล่างของไซนัสอยู่ใกล้กับรากฟันกรามมาก บางคนเมื่อถอนฟันไปนาน ๆ ผนังไซนัสอาจขยายตัวต่ำลงมาแทนที่กระดูกเดิม ทำให้กระดูกบริเวณนั้นบางลง
โพรงไซนัส ทำหน้าที่อะไร?
โพรงไซนัสมีหน้าที่สำคัญหลายประการ เช่น
- ช่วยลดน้ำหนักของกะโหลกศีรษะ
- ช่วยปรับอุณหภูมิและความชื้นของอากาศก่อนเข้าสู่ปอด
- มีส่วนช่วยในการออกเสียง
- สร้างแรงดันอากาศภายในโพรงจมูก
ทำไมบางคนต้องยกโพรงไซนัสก่อนทำรากฟันเทียม?
เมื่อวางแผนทำรากฟันเทียมในตำแหน่งฟันกรามบน สิ่งสำคัญคือ ต้องมีความหนาและความสูงของกระดูกเพียงพอ เพื่อรองรับรากฟันเทียม โดยทั่วไปจะมีมาตรฐานดังนี้
- ความยาวของรากฟันเทียมประมาณ 8–10 มิลลิเมตร
- ควรมีกระดูกความสูงอย่างน้อย 10–12 มิลลิเมตร
และควรเหลือกระดูกเหนือปลายรากเทียมอีกประมาณ 2 มิลลิเมตร เพื่อความปลอดภัย
สาเหตุที่พบเจอบ่อยของคนไข้ที่ต้องยกโพรงไซนัส
คนไข้มีการถอนฟันซี่นั้นมานานแล้ว
ส่งผลต่อการทำรากฟันเทียม ดังนี้
- เมื่อถอนฟันมานานกระดูกบริเวณฟันจะค่อย ๆ ละลายตัว (Bone resorption) ทำให้มีพื้นที่ฟันน้อยลง
- ไซนัสจะขยายตัวต่ำลงมา (Sinus pneumatization) ทำให้ความสูงของกระดูกลดลง
พื้นที่กระดูกไม่พอในการปักรากฟันเทียม
- หากไม่มีพื้นที่กระดูกในการปักรากฟันเทียมเพียงพอ ทำให้การปักรากฟันเทียมได้ไม่มั่นคงและมีความเสี่ยงต่อการทะลุโพรงไซนัส
การยกโพรงไซนัส (Sinus Lift)
การยกไซนัส คือ การดันเยื่อบุไซนัสขึ้นด้านบน แล้วเติมวัสดุปลูกกระดูกเข้าไปใต้ไซนัส เพื่อเพิ่มความสูงของกระดูกให้เพียงพอสำหรับใส่รากฟันเทียม
ถือเป็นหัตถการที่พบได้บ่อยและเป็นมาตรฐานในกระบวนการทำรากฟันเทียม ไม่ใช่เรื่องน่ากังวล หากทำโดยทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
สิ่งที่ต้องระวังเกี่ยวกับโพรงไซนัส
- ต้องตรวจประเมินด้วย X-ray หรือ CBCT ก่อนทำเสมอ
- ต้องหลีกเลี่ยงการทะลุเยื่อบุไซนัส
- ผู้ที่มีไซนัสอักเสบเรื้อรัง ควรได้รับการรักษาก่อน
การวางแผนที่ดีตั้งแต่ต้น จะช่วยให้การทำรากฟันเทียมมีความปลอดภัย แข็งแรง และใช้งานได้ยาวนาน
สรุป
โพรงไซนัสเป็นโครงสร้างสำคัญที่อยู่ใกล้ฟันกรามบน หากมีกระดูกไม่เพียงพอ การยกไซนัสและปลูกกระดูกจึงเป็นขั้นตอนที่ช่วยให้สามารถใส่รากฟันเทียมได้อย่างปลอดภัย
ดังนั้น หากทันตแพทย์แนะนำให้ยกไซนัสก่อนทำรากฟันเทียม ไม่ต้องตกใจ เพราะถือเป็นขั้นตอนปกติในกรณีที่กระดูกไม่เพียงพอ และเป็นการเพิ่มความมั่นคงให้รากฟันเทียมในระยะยาว

English